De Standaard voor woningisolatie: wat de regel op je label zegt

De Standaard voor woningisolatie is een grenswaarde voor de warmte die een woning per m² per jaar nodig heeft. Haalt je huis die grens, dan is het genoeg geïsoleerd om zonder aardgas te verwarmen, bijvoorbeeld met een warmtepomp. Op een energielabel van na 1 januari 2021 staat of je huis hem haalt.^RVO

Waarom er een Standaard is

Wie zijn huis van het gas af wil halen, krijgt een vraag die moeilijk te beantwoorden is: hoeveel isolatie is genoeg? Te weinig, en een warmtepomp krijgt het huis op koude dagen niet warm. Te veel, en je geeft geld uit aan centimeters die weinig opleveren. De Standaard geeft één antwoord voor heel Nederland.

Hij komt uit het Klimaatakkoord. Een commissie met onder meer de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Bouwend Nederland, Techniek Nederland en de Woonbond stelde hem op.^RVO De Standaard is een advies, geen plicht. Niemand kan je dwingen hem te halen. Hij helpt je wel om te zien hoe ver je huis nog van aardgasvrij af zit.

Eén getal: de netto warmtevraag

De Standaard kijkt niet naar losse bouwdelen, maar naar het hele huis. Het getal is de netto warmtevraag in kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar.^RVO Dat is de warmte die je huis nodig heeft om op temperatuur te blijven, los van de ketel of de warmtepomp die die warmte maakt. Een goed geïsoleerd dak, een dichte gevel, goede ramen en weinig kieren maken dat getal kleiner.

Daarom kun je de Standaard op meer dan één manier halen. Het is niet nodig om alle streefwaarden per bouwdeel te halen.^RVO Een huis met een dik geïsoleerd dak en goede ramen kan een minder sterke vloer compenseren. Wat telt, is de som.

De grenzen per woningtype

De grens hangt af van drie dingen: of het een eengezinswoning of een appartement is, of het huis van voor of na 1945 is, en hoe compact het is.^RVO Voor huizen tot en met 1945 is de grens ruimer, omdat die vaak geen spouwmuur hebben. Isoleren is daar lastiger.^RVO

Wat compactheid betekent

Als is het verliesoppervlak: alle buitenmuren, het dak, de vloer en de ramen, dus alles waardoor warmte naar buiten kan. Ag is het gebruiksoppervlak binnen de schil.^RVO Een tussenwoning deelt twee muren met de buren en heeft dus weinig verliesoppervlak per m². Een vrijstaand huis heeft vier buitenmuren en meestal meer dak. Dat huis is minder compact en krijgt daarom een ruimere grens.

Een voorbeeld met de formule. Stel, een vrijstaand huis van na 1945 heeft een Als/Ag van 1,5. De grens is dan 43 + 40 × 0,5 = 63 kWh per m² per jaar. Een tussenwoning uit dezelfde tijd met een Als/Ag onder 1 houdt de grens van 43. Je hoeft dit niet zelf uit te rekenen: de adviseur die je label maakt, doet het.

Om te zien hoe snel de grens oploopt, staan hieronder drie waarden voor Als/Ag naast elkaar. Het zijn rekenvoorbeelden met de formules van RVO, geen gemeten huizen. Een vrijstaand huis van voor 1945 krijgt dus veel meer ruimte dan een tussenwoning uit de jaren zeventig. Dat is bewust: zo'n huis verliest meer warmte door zijn vorm, ook als het goed geïsoleerd is.

Lees je label dus altijd met je eigen grens erbij. Een warmtebehoefte van 70 kWh per m² is te veel voor een compacte tussenwoning, maar ruim binnen de grens voor een vrijstaand huis van voor 1945 met een Als/Ag van 1,5.^RVO

De streefwaarden: als je toch een bouwdeel aanpakt

Naast de grens voor het hele huis geeft RVO streefwaarden per bouwdeel. Die zijn bedoeld voor als je één deel aanpakt. Het idee: doe het in één keer goed, dan hoef je er later niet opnieuw aan als je een warmtepomp neemt.^RVO

• Dak: Rc 8, ongeveer 35 cm isolatie.
• Vloer: Rc 3,5, ongeveer 14 cm.
• Gevel: Rc 6, ongeveer 26 cm.
• Ramen en kozijnen: U 1,0, triple glas in nieuwe kozijnen.
• Paneel en voordeur: U 1,4.
• Ventilatie: balansventilatie met warmteterugwinning, of sturing op CO₂.
• Kierdichting: qv;10 = 0,4 dm³/s per m², door een vakbedrijf.

Die waarden liggen ruim boven wat Milieu Centraal als minimum noemt voor een volledige warmtepomp: dak en vloer minstens Rc 2,5, een gevulde spouwmuur en hr++-glas.^MC Beide kloppen. Het minimum zegt wanneer je kunt beginnen. De streefwaarde zegt wanneer je met een bouwdeel klaar bent.

Waar je het vindt

De Standaard staat sinds augustus 2021 op het energielabel.^RVO Kopers kunnen zo zien welk werk er nog aan een huis zit. Je hebt een label nodig dat na 1 januari 2021 is vastgesteld. Labels die tussen 1 januari en augustus 2021 zijn geregistreerd, kun je sinds 1 september 2021 met de Standaard erbij downloaden via MijnOverheid.^RVO

In de toelichting bij het label staat de warmtebehoefte van je huis in kWh per m², de grens die voor jouw huis geldt, en een vakje ja of nee. Op het voorbeeldlabel van RVO is de grens 63 kWh per m², vraagt de woning 35,78 kWh per m² en staat er dus ja.^RVO Een label is 10 jaar geldig.^RVO Is het jouwe ouder dan 2021, dan staat de Standaard er niet op. Hoe je de rest van het label leest, staat in energielabel en warmtepomp.

Wat je met de uitkomst doet

Voldoet je huis? Dan is de isolatie op het niveau waarmee aardgasvrij verwarmen kan. Kijk daarna naar je radiatoren, de ruimte en je aansluiting. Dat doet de check in zeven vragen.

Voldoet je huis niet? Dan vraagt het meer warmte dan de grens. Het label laat zien welke verbeteringen mogelijk zijn voor isolatie en installaties.^RVO Een energieadviesrapport gaat verder, met kosten, baten en terugverdientijden per maatregel. Een energieadviseur kan het opstellen.^RVO Begin bij het bouwdeel dat het verst van de streefwaarde af zit. Een hybride warmtepomp kan in de tussentijd vaak al. Wat die keuze vraagt, lees je in welke warmtepomp.

Staat het er niet op? Dan rekent de check met je bouwjaar en de isolatie die je kent. Wat het bouwjaar zegt, staat in warmtepomp per bouwjaar.

Veelgestelde vragen

Wat is de Standaard voor woningisolatie?

Een advies voor de isolatie waarmee een woning aardgasvrij verwarmd kan worden, uitgedrukt als grenswaarde voor de netto warmtevraag in kWh per m² per jaar.^RVO

Welke grens geldt voor mijn huis?

Bij een compacte woning 43 voor een eengezinswoning na 1945 en 60 tot en met 1945. Voor appartementen 45 en 95. Bij minder compacte woningen ligt de grens hoger.^RVO

Moet ik alle streefwaarden halen?

Nee. Het is niet nodig alle streefwaarden te halen om aan de Standaard te voldoen.^RVO

Waarom staat de Standaard niet op mijn label?

Hij staat alleen op labels die na 1 januari 2021 zijn vastgesteld.^RVO